بهسود یک ساحه کوهستانی صعب العبور زراعتی ومالداری بوده، که اکثر مخارج و مصارف مردم نه تنها در سال های قدیم، بلکه در همین عصر و روز گار نیز از همین درگ زراعت ومالداری بدست می آید .
از طرفی هم موقعیت جغرافیایی و توگرافی واوضاع آب و هوا واقلیم بهسود طوری بوده که زمینه زراعت ومالداری نیز در این سر زمین دشوار می باشد. ومردم با دشواری های فراوان وتاقت فرسا وکار های شاقه زراعتی محصول بدست می آورده وروز گار می گذارانند.
در روز گاران قدیم نسبت پیچیدگی اوضاع اجتماعی واقتصادی وسیاسی خرج ومصارف ومعیشت تمام مردم بهسود وابسته مختص به همین زراعت ومالداری بود، ولی در پسین روز گاران تعداد از مردم بهسود در کنار زراعت ومالداری به کار کسب وشغل های جدای از زراعت نیز پرداخته اند.
در تاریخ بهسود وبهسودیان زراعت ومالداری از اهمیت خاص بر خوردار می باشد. گرچند که زراعت بهسود تابحال بگونه خیلی سنتی وقدیمی مدیریت می شود، طوری که هدف اصلی تولید محصولات زراعتی ومالداری در بین اکثر بهسودیان برای رفع احتیاجات ونیازمندی های روزمره خود وخانواده های شان بوده، نه برای بازار و مارکیت و تولیدات مواد خام کارخانه های صنعتی، که در این روش زمینه رشد زراعت ومالداری کمتر رونق پیدامی کنند، ولی با آن هم به هیچ وجه نمی توان ارزش زراعت ومالداری را در روند زندگی واقتصاد مردم بهسود نادیده گرفت.
محصولات زراعتی بهسودیان را به صورت عموم گندم، جو، عدس، موشنگ، باقلی، شاخل وکولول تکشیل داده است، که این نباتات در تمام نقاط بهسود هم با آب وهواو محیط بهسود توافق وسازگاری خوب داشته وهم حاصلات خوبی را نیز می دهند.
در سالهای اخیر کشت و تولید کچالو از اهمیت خاص برخورار بوده، زیرا کاشت این محصول زراعتی بهسودیان از شکل سنتی و قدیمی کم کم بیرون گشته ودیگر برای مصرف ومقدار خانواده ها کاشته نشده، بلکه به گونه عصری ترکشت وتولید آن معیاری تر گشته وجدای از مصرف خانواده وارد بازار ومارکیت های محصولات زراعتی گردیده و تغییرات چشم گیر را در روند زندگی، اقتصاد ورفا مردم به ارمغان آورده است.
در کنار این اقلام محصولات زراعتی بهسودیان در سالهای اخیر اندکی کاشت ( زعفران) و ( هِنگ) که از جمله اقلام مهم نباتات صنعتی بوده نیز در بین مردم کم کم رواج پیدا کرده ولی خیلی چشم گیر نمی باشد وامید میرود که این نباتات مهم بتوانند جای محصولات بومی وسنتی بهسودیان را گرفته و دست مردمان فقیر وزحمت کش بهسودیان را از فقر و تنگ دستی نجات بخشند. گرچند آب هوای بهسود بسیار سرد و خشک وفصل نمو ورشد برای خیلی از نباتات وباغ و سبزیجات که بازار و مارکت دارند مساعد نمی باشد و بصورت قطعی تمام محصولات زراعتی بهسودیان بگونه یک فصل قابل برداشت است، ولی زمینه رشد اکثر میوه جات وسبزیجات در توافق با محیط وآب هوای بهسود فراهم بوده ومحصولات خوش طعم و طبیعی را تولید می نمایند.
از درختان مثمر، درخت سیب زردآلو شفتالو، بادام ثمر خوب داده وکم کم در بین مردم در حال گسترش است. واز جمله سبزیجات وحبوبات هم، لوبیا، نخود، گلپی، کلم، کاهو، زردک، پیاز، تربوز، باد رنگ و... نیز با محیط بهسود زمین توافق خوب داشته و حاصلات خوب و مرغوب را تولید می نمایند واما متاسفانه نسبت نبود بازار ومارکت کشت این اقلام مهم زراعتی در بین مردم خیلی مروج نگشته وهمانند دیگر محصولات زراعتی به گونه سنتی صرف برای نیاز مندی های خانواده ها کاشت ومصرف می گردد.
در کنار محصولات نامبرده زراعتی در بخش علوفه جات، نبات ریشقه در بین بهسودیان از اهمیت خاص برخوردار بوده که کشت این نبات درتمام نقاط بهسود معمول بوده واز محصول تازه و خشک آن، بهسودیان هم برای حیوانات خویش استفادت کرده ومازاد آنرا به بازار عرضه نموده و عایید خوبی را از این وجه بدست می آورند.
در کنار زراعت ومحصولات زراعتی بهسودیان مالداری و محصولات مالداری نیز از اهمیت اقتصادی ویژه برخوردار است. بهسود با کوهای سر به فلک کشیده ودره های زیبا با آب و چشمه های گوارا و دشت های سر سبز محیط خوبی برای مالداری وپرورش حیوانات بوده که محصولات حیوانی این مرز و بوم کاملا طبیعی، با کفایت وسالم و خوشمزه وخوش طعم میباشد.
حیو انات که در بهسود وجود دارد وبا هوای این منطقه توافق کرده ومردم برای معیشت زندگی خویش از آنها محصول می گیرند عبارت اند از گاو، گوسفند هزارگی وبز می باشد.
فرآورده ها ومحصولات حیوانی در بهسود همان شیر و ماست، دوغ و چکه قروت، روغن زرد و پشم و سنگ ریشته و پوست بوده ولی آنچه را که روی وضعیت اقتصادی مردم تاثیرات مثبت آورده گوشت گوسفند وگاو گوساله بهسود زمین می باشد.
این محصول گوشت گوسفند و گاو و گوساله بهسود در بازار کابل در رده های اول و در بلند ترین قیمت درخواست کننده ها در بازار قرار دارند.
در پهلوی گوشت گوسفند وگاو، دوغ وچکه و محصولات حیوانی بهسودیان که در سال های پسین وارد بازار گردیده در بازار لبنیات نیز حرف اول را ازآن خویش نموده است.
در پهلوی این محصولات وفرآورده های حیوانی در سال های اخیر زنبور داری وپرورش زنبور عسل وتولید این محصول مهم وبا ارزش پیز اندکی مروج گردیده است. و همچنان در بخش تولید گوشت در بسا نقاط بهسود زمین فارم های مرغ داری عصری متناسب باشرایط محیطی و نزدیک بودن بازار مصرف در حال رونق گرفتن می باشد.
موضوع زراعت ومالداری در بهسود با تمام خوبی هایش دچار دیگر گونی ها وبحران ها ومشکلات نامیمون نیز می باشد.
یگانه چالش بزرگ در بخش زراعت بهسودیان این است که زراعت این مرزبوم کاملا به روش قدیمی وسنتی بوده وکمتر از روشهای تیکنیکی وعصری وماشین کار گرفته می شود، لذا در صورت تداوم این راه وروش زراعت بهسودیان همیشه دچار بحران وعقب گرد بوده وبه هیچ عنوان زمینه رشد آن فراهم نمی گردد.
درکنار این چالش بزرگ موضوع خشک سالی و کم آبی نیز یکی از مهمترین ترین چالش زراعتی بهسودیان می باشد، طوریکه اکثر سیستم آب وآبیاری مزارع بهسودیان را همان سیستم قدیمی کاریز وناهور و چشمه های مشترک تشکیل می دهند که نسبت مشکلات وناهماهنگی ها، سال هاست که تغییرات در این سیستم ها به میان نیامده و همه ساله از اثر خشک سالی وکم آبی مزارع های فراوان به بحران دچار گردیده ومردم خسارات هنگفت را متقبل گردیده است.
از طرف دیگر درسال های اخیر کم کم منابع آبیاری مردم به صورت حفر چاهای برمه یی ودستی بگونه ناسنجیده وغیر معیاری بگونه خود سر در هر جا ومکانی در بین مردم رواج ورونق پیدا نموده که آینده منابع آبی وآبیاری را در خطر جدی قرار خواهند داد.
همچنان در بخش مالداری وپرورش حیوانات نیز نقطه مشترک مشکلات همان، راه وروش سنتی قرار دارند که مردم بهسود، با همان میراث های قدیمی سالهای قبل اجدادی شان، به پرورش حیوانات پرداخته که هدف شان اکثرا محصولات را برای کفایت خانه وخانواده شان تولید کرده و بیشتر از این انگیزه وتوقع بلند بازار و مارکیت را ندارند. این امر و وروشهای سنتی تربیه وپرورش حیوانات باعث گردیده که مردم با متقبل شدن زحمات زیاد حاصلات اندک را بدست آورند.
در کنار ده ها مشکلات فرا راه زراعت ومالداری مردم بهسود، پدیده کوچی و کوچی گری نیز یکی از بحران ومشکل اصلی مردم این مرز وبوم می باشد.
ورود کوچی های یاغی در طول سالیان متمادی ضربه جبران ناپذیر را بر تولیدات زراعتی ومالداری بهسودیان به بار آورده است. وهمه ساله با ورود آنها در سرزمین بهسود، بر علاوه از بین بردن مکمل چراگاه های سر زمین بهسود، محصولات زراعتی این مردم را نیز پا یمال نموده و نابود می سازد. این امر برعلاوه که ضربه مهلک بر اقتصاد مردم وارد کرده، روحیه مردم را نسبت به کار و ترویج و زراعت ومالداری عصری نیز از بین برده است.